රටේ තුනෙන් එකක පමණ භූමි භාගයක පැතිර යමින්, දහස් සංඛ්යාත ජීවිත බිලිගත් නො දන්නා හේතුවකින් හටගන්නා වකුගඩු රෝගයක හේතුව සොයා ගැනීම සඳහා දෙස් විදෙස් පර්යේෂකයන් විවිධ පර්යේෂණ කළ ද ඒ සඳහා නිසි පිළිතුරක් ලබා දීමට ඔවුහු අපොහොසත් වූ හ. එවන් තත්ත්වයක් තුළ දේශීය පර්යේෂණ කණ්ඩායමක් රෝගයට හේතුව පළිබෝධනාශක සහ රසායනික පොහොර ඔස්සේ පැමිණෙන ආසනික් නම් විෂ ද්රව්යය කිවුල් ජලය ඔස්සේ ශරීරගත වීම බව පෙන්වා දුන්නේ ය. කිවුල් ජලයේ ආසනික් සැඟව ඇති බවත්, සාමාන්ය රසායනික විශ්ලේෂණ ක්රමවේදවලින් ඔබ්බට ගොස් කිවුල රසායනිකව බිඳ දැමූ පසු පමණන් එසේ සැඟව ඇති ආසනික් නිර්ණය වන බවත් එහි දී පැහැදිලි කෙරිණි.
පසුගිය වසරේ රටේ වඩාත් ම කතා බහට ලක් වූ මාතෘකාවක් වූයේ “ආසනික්” ය. දැන් වසරකට පසු, වකුගඩු රෝගයට හේතුව කිවුලේ සැඟව ඇති ආසනික් බවට බටහිර විද්යාත්මක ලෝකයට පිළිගැනීමට සිදු වන තත්වයකට පත් ව ඇත. මේ පිළිබඳව පර්යේෂණ කළ කණ්ඩායමට රෝග නිධානය පිළිබඳ හෝඩුවාව ලැබුණේ බෞද්ධ භාවනා ක්රම ඔස්සේ සිත දියුණු කළ අයකු ගෙන් ය යන තොරතුර ද ආසනික් තරම් ම කතා බහට ලක් වූවකි. ඒ පිළිබඳ පක්ෂ විපක්ෂ අදහස්වලින් පුවත්පත් පිටු පිරී ගියේ ය.
ආසනික් හෙළිදරව්ව කළ පර්යේෂණ කණ්ඩායමට එතැනින් නො නැවතින. ඔවුහු රෝගයට හේතු වන ආසනික් රට තුළට ගෙන එන පළිබෝධනාශක සහ රසායනික පොහොර භාවිත නො කරන ගොවිතැනක් පිළිබඳව ද පර්යේෂණ කළ හ. බටහිර වෛද්ය විද්යාවට කිසිදු ලෙසක සුවපත් කළ නොහැකි මේ වකුගඩු රෝගය සුවපත් කළ හැකි බව පෙන්වා දෙමින් මූලික පර්යේෂණය සිදු කළ හ. ඒ දැනුම ද මේ පර්යේෂණ කණ්ඩායමට ලැබුණේ පෙර කී ආකාරයෙන් ය.
මේ වසර මෙසේ ලබාගත් ගොවිතැනේ සහ වෙදකමේ දැනුම ප්රායෝගිකව රටට ම ලබා දෙන එම දැනුම සමාජගත කරන වසර ලෙස සැලකීමට පර්යේෂණ කණ්ඩායම තීරණය කර ඇත. කෝටි 6කට ආසන්න ජනගහණයකට ආහාර සපයා විදෙස් රටවලට ද සැපයීමට තරම් මහා පරාක්රමබාහු රජු දවස මෙරට සශ්රීකවත් විය. එකල සිදු කර ඇති නිර්මාණ දෙස බැලීමෙන් නිරෝගී ශක්ති සම්පන්න ජන කොටසක් විසූ බව සිතා ගැනීම අපහසු නැත. එදවස ගොවිතැන ද වෙදකම ද වාරි කර්මාන්තයේ සහ ඉදිකිරීමේ කලාවේ දැනුම ද ලැබී ඇත්තේ බෞද්ධ භාවනා ක්රම ඔස්සේ සිත දියුණු කළ අය ඔස්සේ ය. බටහිර දැනුමට, විද්යාවට, තාක්ෂණයට ගෝචර නො වන අපේ දැනුමේ රහස එයයි.
අද නැවතත් එවන් දැනුමක් ලබා ගැනීමේ ක්රමවේදයක් හෙළිපෙහෙළි වෙමින් ඇත. ආසනික් ඔස්සේ අරඹුණු මේ විප්ලවය ගොවිතැනට සහ වෙදකමට ද පැතිර යමින් පවතින බව ඇසීම පමණක් ම දේශප්රේමියකු ගේ සිතට සහනයක් ගෙන දෙනු ඇත. එසේ වුව එය විදේශප්රේමීන් ගේ ඇස්වලට කටු අනින, කන් අඩි පුපුරුවන සිද්ධියක් බව නොඅනුමාන ය. ඉදිරි කාල සීමාවේ දී මේ අයුරින් සාමාන්ය නො වන ක්රමවේදයක් ඔස්සේ ලැබුණු දැනුම පිළිබඳව විදුසර ඔස්සේ කරුණු හෙළි කිරීමට බලාපොරොත්තු වන අතර ඒ සඳහා අවශ්ය වන මූලික හැඳින්වීම මේ ලිපියත් සමග ඇරඹේ.
සාමාන්ය තත්ත්ව යටතේ මිනිසකුට නො පෙනෙන එහෙත් සම්මුති ලෙස පැවැත්මක් ඇතැයි සැලකෙන ජීව කොට්ඨාශ බොහොමයක් ගැන පෙර අපර-දෙදිග දර්ශන, ආගම්, ජනශ්රැතිවල සඳහන් වේ. මනුෂ්යයන් හැරුණු විට අමනුෂ්යයන්, තිරිසනුන්, දෙවියන්, බඹුන් ආදී තවත් ජීව කොට්ඨාශ ගණනාවක් ගැන බුදු දහමේ සඳහන් ය. මේ අතුරින් තිරිසනුන් අපේ දෑසට දැකගත හැකි ය. එහෙත් අමනුෂ්යයන්, දෙවියන් හෝ බඹුන් සාමාන්යයෙන් දැකගත නොහැකි ය. එසේ වූ පමණින් අමනුෂ්යයන් දෙවියන් හෝ බඹුන් යනුවෙන් ජීව කොට්ඨාශ නැතැයි අපට පැවසිය නොහැකි ය. මනුෂ්යයන් හෝ තිරිසන් නො වන ජීව කොට්ඨාශ විශ්වය තුළ සැරිසරන බවට සාධක බොහෝ ඇත.
මෙහි දී අවධානයට යොමු වන්නේ අමනුෂ්ය, දිව්ය හෝ බඹ ගණයට එක්වර ම ඇතුළත් නො කෙරෙන තවත් ජීව කොට්ඨාශයක් ගැනයි. ඒ නාගයන් ය. නාගයන් කියූ පමණින් අපේ සිතට එන්නේ නාග නමින් හඳුන්වන සර්පයන් ය. එහෙත් මෙහි දී නාගයන් ලෙස හඳුන්වන්නේ සර්ප විශේෂය නො ව “නාග” නමින් හඳුන්වන වෙනත් ජීව විශේෂයක් ය. බෞද්ධයෝ පුණ්යානුමෝදනාවේ දී “ආකාසට්ඨාච භුම්මට්ඨා- දේවානාගා මහිද්ධිකා” යනුවෙන් පවසති. තව ද මහාසමය සූත්රයේ දී මෙසේ පැවසෙයි. තව ද ආකාශස්ථ නාගයෝ ද, විශාලා නාගපුර වැසි නාගයෝ ද, තක්ෂක නම් නාගයන් කැටුව ආ හ. කම්බල, අස්සතර යන කුල දෙකේ නාගයෝ ද ප්රයංගවාසී නාගයෝ ද නෑයන් කැටුව ආ හ. යසස් ඇති යමුනා නාගයෝ ද, ධ්රැතරාෂ්ඨ කුලයට අයත් නාගයෝ ද ඓරාවන ඒ මහා නාගයා ද, භික්ෂූන් ගේ සමාගමය දක්නට පැමිණිය හ. ආටානාටිය සූත්රයේ දී නාගයන් ගැන සඳහන් වන්නේ “නාගෝ වා නාගීනී වා, නාගපෝතකෝ වා, නාගපෝතිකාවා, නාගමහමත්තෝ වා, නාග පාරිසඡ්ජෝවා නාගපචාරෝ වා” යනුවෙනි.
මේ ආකාරයට සූත්ර, අභිධර්ම, විනය පිටකත්රය තුළ බොහෝ තැන්වල නාගයන් ගැන සඳහන් වේ. ඒ හැරුණු විට මහාභාරතයේ දී ද තවත් භාරතීය ග්රන්ථ ගණනාවක ද නාගයන් ගැන විස්තර කෙරේ.
මේ ස්ථානවල නාග ලෙස හඳුන්වන්නේ කවුරුන් ගැන ද? දේව කොට්ඨාශයක් ද, නො එසේනම් හුදු මනඃකල්පිත යොදා ගැනීමක් ද? නාගයන් ගැන ඉතා අපූරු සහ සංගත දැනුමක් සිංහල සමාජය සතු වූ බවට සාධක ඇත ද, අද අප සතු ව එවන් දැනුමක් නැත. පසුගිය වසරක පමණ කාලය තුළ ලැබූ අත්දැකීම් එකතු කර ගත් තොරතුරු මත නාගයන් ගැන යම් අකාරයක පැහැදිලි කිරීමක් සිදු කිරීමට දැන් අපට හැකියාව ලැබී ඇත.
පෙරදිග දර්ශන, ආගම්, ජනශ්රැති තුළ නාගයන් ලෙස හඳුන්වා ඇත්තේ සාමාන්ය තත්ත්ව යටතේ මසැසට නො පෙනන ජීව කොට්ඨාශයක් ය. නාග නම් සර්ප විශේෂය නාගයන් ලෙස හැඳින්වුව ද නාග නමින් උසස් ජීව කොට්ඨාශයක් ද විශ්වය තුළ සැරිසරයි. නාගයන් ගේ තේජෝ ධාතුව දෙවියන් ගේ තේජෝ ධාතුවට වඩා වැඩි ලෙස සැලකේ. ආපෝ, තේජෝ, වායෝ, පඨවි නම් ගුණාංග විවිධ අනුපාතයන්ට එක් වීමෙන් අමනුෂ්ය, මනුෂ්ය, තිරිසන්, දේව, නාග, බ්රහ්ම ජීව කොට්ඨාශ නිර්මිත වී ඇති බව බුදු දහමේ සඳහන් ය.
නාගයන්ට නාග නම ලැබීමට ඔවුන් ගේ රූප කායේ ස්වභාවය හේතු වී ඇතැයි සැලකිය හැකි ය. නාග ලෝකයේ දී ඔවුන් ගේ රූපය දිව්ය රූපයක් ලෙස පවතින අතර වෙනත් ස්ථානයකට පැමිණෙන සංක්රාන්ති කාල සීමාවේ දී ඔවුන් ගේ රූපයේ හිසෙන් පහළ කොටස සර්පයකු ගේ රූපයට සමාන ස්වභාවයක් ගන්නා බව කියෑවේ. මහා නාගිනිය නාග ලෝකයට අධිපතිනිය ලෙස සැලකෙන අතර මහානාග දිව්ය පුත්රයන් දෙදෙනා පාලනයේ දී ඇයට සහාය වන බවත් පැවසේ. තිරිසන් ලොව සිටින සර්පයන් සමග ද නාග ලෝක වාසීන්ට පණිවිඩ හුවමාරු කර ගත හැකි බවත් මේ දෙකොටසේ තේජෝ ධාතු ස්වභාවයේ යම් සමානකම් ඇති බවත් පිළිගැනීමක් ඇත.
නාග ලෝකයේ ද ශක්ති තල අනුව නාග, සුපර්ණක නමින් දෙකොටසකි. දෙවියන්ට ද වඩා ඉහළ රූප සොභාවක් නාගයන්ට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙහි දී විස්තර කෙරෙන ඇතැම් කරුණු සම්බන්ධයෙන් කෙනකු ගේ එකඟතාවයක් නො තිබිය හැකි වුව ද මේ බොහෝ දෑ අප දැනගත්තේ ප්රත්යක්ෂ ලෙස ඒ ගැන අවබෝධයක් ලැබූවන් ගෙන් බව පැවසිය යුතු ය. ඔවුන්ට අනුව නාගයෝ යනු සම්යක් දෘෂ්ටිකයෝ ය. බෝසතාණන් වහන්සේ නමක් සසර සැරිසරමින් පාරමී පුරන කාල සීමාවේ දී නාගයෝ ඒ සඳහා බොහෝ උදව් උපකාර කරති. එපමණක් නො ව මනු ලොව තුළ සම්යක්දෘෂ්ධිය මත පදනම් ව යම් කාර්යයක් සිදු කෙරේ නම් ඒ උදෙසා අනුග්රහය දැක්වීමට ද නාගයෝ නොපසුබට වෙති. ගෞතම බෝධිසත්වයන් වහන්සේ පාරමි පුරන කාලයේ නාගයන් සමග විශේෂ සබඳතාවක් තිබූ බව ජාතක පොතෙන් සොයා ගැනීමට අපහසු නැත. බුද්ධත්වයට පත් වූ පසු ද මුචලින්ද නා රජු ගෞතම මුනීන්ද්රයන් වහන්සේට රැකවරණය සැපයූ බව සඳහන් වේ. මහා වංශයට අනුව ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ තෙවරක් ලංකාවට වැඩම කර ඇති අතර ඒ තෙවර ම නාගයන්ට හෝ නාග ගෝත්රිකයන්ට ඇති සබඳතාවක් ගැන විස්තර කෙරේ.
නාගයන්ට නාග නම ලැබීමට ඔවුන් ගේ රූප කායේ ස්වභාවය හේතු වී ඇතැයි සැලකිය හැකි ය. නාග ලෝකයේ දී ඔවුන් ගේ රූපය දිව්ය රූපයක් ලෙස පවතින අතර වෙනත් ස්ථානයකට පැමිණෙන සංක්රාන්ති කාල සීමාවේ දී ඔවුන් ගේ රූපයේ හිසෙන් පහළ කොටස සර්පයකු ගේ රූපයට සමාන ස්වභාවයක් ගන්නා බව කියෑවේ. මහා නාගිනිය නාග ලෝකයට අධිපතිනිය ලෙස සැලකෙන අතර මහානාග දිව්ය පුත්රයන් දෙදෙනා පාලනයේ දී ඇයට සහාය වන බවත් පැවසේ. තිරිසන් ලොව සිටින සර්පයන් සමග ද නාග ලෝක වාසීන්ට පණිවිඩ හුවමාරු කර ගත හැකි බවත් මේ දෙකොටසේ තේජෝ ධාතු ස්වභාවයේ යම් සමානකම් ඇති බවත් පිළිගැනීමක් ඇත.
නාග ලෝකයේ ද ශක්ති තල අනුව නාග, සුපර්ණක නමින් දෙකොටසකි. දෙවියන්ට ද වඩා ඉහළ රූප සොභාවක් නාගයන්ට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙහි දී විස්තර කෙරෙන ඇතැම් කරුණු සම්බන්ධයෙන් කෙනකු ගේ එකඟතාවයක් නො තිබිය හැකි වුව ද මේ බොහෝ දෑ අප දැනගත්තේ ප්රත්යක්ෂ ලෙස ඒ ගැන අවබෝධයක් ලැබූවන් ගෙන් බව පැවසිය යුතු ය. ඔවුන්ට අනුව නාගයෝ යනු සම්යක් දෘෂ්ටිකයෝ ය. බෝසතාණන් වහන්සේ නමක් සසර සැරිසරමින් පාරමී පුරන කාල සීමාවේ දී නාගයෝ ඒ සඳහා බොහෝ උදව් උපකාර කරති. එපමණක් නො ව මනු ලොව තුළ සම්යක්දෘෂ්ධිය මත පදනම් ව යම් කාර්යයක් සිදු කෙරේ නම් ඒ උදෙසා අනුග්රහය දැක්වීමට ද නාගයෝ නොපසුබට වෙති. ගෞතම බෝධිසත්වයන් වහන්සේ පාරමි පුරන කාලයේ නාගයන් සමග විශේෂ සබඳතාවක් තිබූ බව ජාතක පොතෙන් සොයා ගැනීමට අපහසු නැත. බුද්ධත්වයට පත් වූ පසු ද මුචලින්ද නා රජු ගෞතම මුනීන්ද්රයන් වහන්සේට රැකවරණය සැපයූ බව සඳහන් වේ. මහා වංශයට අනුව ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ තෙවරක් ලංකාවට වැඩම කර ඇති අතර ඒ තෙවර ම නාගයන්ට හෝ නාග ගෝත්රිකයන්ට ඇති සබඳතාවක් ගැන විස්තර කෙරේ.
නාගයන් යනු තවත් එක් තලයකට අයත් ජීවීන් කොටසක් නම් නාග ගෝත්රිකයන් යනු කවුරුන් ද? ඔවුන්ට නාග ජීවීන් සමග සබඳකමක් තිබේ ද? විවිධ ආගම්වල මෙන්ම ජනශ්රැතිවල ද සඳහන් වන පරිදි කලින් කලට දෙවිවරු මෙන්ම නාගයෝ ද ඒ ලෝකවලින් චුත ව මනුෂ්ය ලෝකයට පැමිණෙති. මේ අයුරින් නාග ලොව සිට මනු ලොවට යමකු පැමිණි විට ඔහු ගේ නාම රූප ස්වභාවයන් තුළ පෙර පැවැති තේජෝ ධාතුවේ ස්වාභාවයන් ඉතිරි ව තිබේ. මේ නිසා ඔවුහු මනුෂ්ය ලොව තුළ යම් යම් නායකත්ව ලක්ෂණ පෙන්වති. එසේ නාග ලොවෙන් චුත ව මනුෂ්ය ලෝකයට පැමිණි කෙනකු යම් ජන කොටසකට නායකත්වය දුන් පසු ඔවුහු නාග ගෝත්රිකයන් ලෙස හඳුන්වති. සිංහල ජාතිය ගොඩනැඟීමට ද නාග ගෝත්රිකයන් දායක වූ බව පැවසේ.
නාග නම සඳහන් වන සිංහල රජවරුන් ගණනාවක් පිළිබඳ වංසකතාවලින් හෙළි වේ. දුටුගැමුණු මහ රජතුමන්, දෙව් ලොව සිට සිළුමිණි මහා සෑය අසල දී අධිෂ්ඨාන ගෙන ඉන් චුත ව නාග ලොවට පැමිණ පසුව විහාරමහා දේවිය ගේ කුස තුළ පිළිසිඳගත් බව සැලකේ. ඛල්ලටනාග, චෝරනාග, මහාදාඨික මහානාග, ඉළනාග, සිරිනාග, අභයනාග සිංහල සිහසුනට පත් වූ නාග නම සඳහන් රජවරුන් ය. ඊට අමතරව සේන නම සඳහන් රජවරුන් ද නාග ගෝත්රිකයන් ලෙස සැලකේ.
භාරතයේ ද බලය හෙබැවූ රාජ වංශ බොහොමයක් නාග පෙළපත් බව ඉතිහාස ගවේෂකයෝ පවසති. මගධයේ බලය ලබාගත් සිසුනාග හා නාගදර්ශක පෙළපත් දෙකත්, ඩෙකෑනය පාලනය කළ සාතවාහන පාලකයනුත්, ගුප්ත වංශිකයනුත් නාග ගෝත්රිකයන් බව සඳහන් ය. අදටත් ඉන්දියාවේ ප්රදේශ නාම රැසක් නාග නම සම`ග බැඳී ඇත. නාග ගෝත්රිකයෝ මිලියන 3කට ආසන්න ප්රමාණයක් නාගලන්ත, මණිපූර්, ඇසෑම්, අරුණාචල සහ ඒ ආසන්න මියෑන්මාරයේ ජීවත් වෙති. නාග්පූර්, නාගර්කෝට්, නාගර්ජුනකොණ්ඩ සහ නාගපට්ටනම් නාග නම යෙදෙන ඉන්දියාවේ ස්ථාන කිහිපයකි.
අද යාපනය ලෙස හඳුන්වන මුළු ප්රදේශය ම අතීතයේ හඳුන්වා ඇත්තේ නාගදීපය යනුවෙනි. ටොලමි ගේ සිතියමේ රටේ උතුරු ප්රදේශය ම හඳුන්වා ඇත්තේ නගදිබි ලෙස ය. වල්ලිපුරම් රන් සන්නසේ ප්රදේශය හඳුන්වා ඇත්තේ නකදිව ලෙසයි. නාඋල, නාවිමන, නාවින්න, නාපාදෙණිය, නාකුළුගමුව, නාඔටුන්න, නාදුගල, නාකන්ද නාග නම යෙදෙන ලංකාවේ ප්රදේශ කිහිපයකි.
අප දැනගත් තොරතුරු අනුව නාගයන්ට සුවිශේෂි වූ දැනුමක් ඇත. විශේෂයෙන් තරංගමය ස්වභාවය සහ බැඳෙන දේ සම්බන්ධයෙන් නාගයන්ට විශේෂ හැකියාවක් ඇත. එම දැනුම නාගයන් තමන් සමග සබඳකම් පවත්වන මනුෂ්යයන්ට විවිධ ආකාරයෙන් ලබා දී ඇත. එහෙත් ඒ අකාරයට දැනුම ලබා දී ඇත්තේ සම්යක්දෘෂ්ටිය මූලික කරගෙන ඇරඹි ව්යාපෘති සඳහා පමණි. පැරැණි සිංහලයන් සතු වූ වෙදකම සහ වාරිකර්මාන්තයේ දැනුම මූලික වශයෙන් ම ලැබී ඇත්තේ නාග ලෝකයෙන් ය. නාග ලොවින් චුත ව මනු ලොවට පැමිණි අය හරහා මෙන්ම සමථ, විදර්ශනා භාවනා ඔස්සේ මනස දියුණු කරගත් අය ඔස්සේ ද මේ දැනුම නාග ලෝකයෙන් මනුෂ්ය ලෝකයට ලබා දී ඇත. කෙසේ වෙතත් මේ අවස්ථාව උදා වී ඇත්තේ ථෙරවාදී බුදු දහම ප්රචලිත වූ ප්රදේශවල ජීවත් වූ ජන කොටස්වලට පමණි. ඉන්දියාවේ වත්මන් ආන්ද්ර ප්රදේශය, මියෑන්මාරය, කාම්බෝජය ආදී ප්රදේශවල ද නාගයන් ගෙන් ලැබුණු දැනුමේ කොටස් අවශේෂ ව ඇත. සම්යක් දෘෂ්ටික ගමන් මාර්ගයේ ගමන් කරන්නවුන් නැති වීම, භාවනාව මඟින් සිත දියුණු කරගන්නා පිරිස් හීන විම සහ විදේශ ආක්රමණ නිසා නාග ලෝකය සමග පැවතුණු සබඳකම බිඳී ගිය අතර ඒ සමග වෙදකමේ සහ වාරිකර්මාන්තයේ දියුණුව ද ඇණහිටිණ. එපමණක් නො ව ක්රමයෙන් එම දැනුම පිරිහී යන්නට විය.
වැව යනු සිංහල ශිෂ්ටාචාරයේ අද්විතීය නිර්මාණයකි. වැවක් වසර සිය දහස් ගණනක් මනුෂ්ය
වර්ගයා ගේ පැවැත්මට, යහජීවනයට නිහඬ මෙහෙවරක් සිදු කරයි. වැව් නිර්මාණයට දිව්ය-නාග කොට්ඨාශවල ද සහයෝගය ලැබුණු ලෙස සැලකේ. සාමාන්ය මිනිස් බුද්ධියට ගෝචර නො වන නිර්ණය කිරීම් බොහොමයක් වැව් නිර්මාණයට දායක වී ඇති බව පෙනී යයි. වසර දහස් ගණනකට පසු ද වැව් නිර්මාණය කළ ස්ථානයේ වැරැද්දක් ගැන අපි අසා නැත්තෙමු. එහෙත් නූතන වාරි ඉදිකිරීම් කළ ස්ථාන ඒ සඳහා සුදුසු ම ස්ථාන නො වන බවට වසර විස්සක් තිහක් යැමට පෙර ම අදහස් මතු වේ. වැවක් හෝ වෙනත් වාරි කර්මාන්තයක් පොළොවේ පිහිටුවිය යුත්තේ නිශ්චිත ව ම කුමන ස්ථානයක ද යන වග තීරණය කළ මොහොතේ සිට එය මනා ප්රමිතියෙන් නිර්මාණය කර ඉන් සාර්ථක ප්රතිඵල ලබා ගන්නා මොහොත දක්වාත්, ඉන් පසු එහි ආරක්ෂාවටත් නාගයන් උපකාර කළ බව සැලකේ. මේ උපකාරය සිහිපත් කරනු පිණිසත්, අඛණ්ඩව නාග ලෝක වාසීන් ගේ ආශිර්වාදය වාරි කර්මාන්තයේ ආරක්ෂාව පිණිස ලබාගනු පිණිසත් නාග රූපයක් සුදුසු ස්ථානයක පිහිටුවා ඊට පුද සත්කාර කිරීම සිංහලයෝ පුරුද්දක් කර ගත් හ. සිංහල වාරි කර්මාන්තය සහ නාග රූප අතර ඇති නො බිඳෙන නෑකමෙන් අර්ථවත් කෙරෙන්නේ මනුෂ්ය-නාග සබඳතාවයි. ශ්රී ලංකා වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුවේ සහ මහවැලි අධිකාරියේ සංකේතය ලෙස අදටත් යොදා ඇත්තේ නාග රූපයකි.
වාරිකර්මාන්තයට පමණක් නො ව දැහැමි කෘෂිකර්මාන්තයට නාගලෝකවාසීන් උදව් උපකාර කර ඇත. ඵලදාව වැඩි කර ගැනීමට, පළිබෝධ උවදුරුවලින් බේරීමට නාග ලෝක ශක්තිය උපකාර වන බව අදහන ගැමියෝ අදටත් සිටිති. මියෑන්මාරය, කාම්බෝජය වැනි රටවල ඇතැම් ප්රදේශවල නාග රූප සශ්රීකත්වයේ සංකේතයක් ලෙස යොදා ගනී.
සිංහල වාරි කර්මාන්තයේ මහා නිර්මාණ යම් යම් වෙනස්කම්වලට බඳුන් ව හෝ අදටත් අපට දැකගත හැකි ය. එහෙත් සිංහල වෙදකම යනුවෙන් ඉතිරි ව ඇත්තේ රටේ ස්ථාන කිහිපයක පාරම්පරික වෙදුන් ලෙස වෙදකම් කරන කිහිප දෙනකු පමණ ය. ආයුර්වේදය යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ සිංහල වෙදකම නො වේ. ආයුර්වේදයේ දැනුම මූලික ලෙස ම ලැබී ඇත්තේ බ්රහ්ම ලෝකවලිනි. සෘෂිවරුන් හරහා එම දැනුම මනුෂ්ය ලෝකයට ලැබුණා යෑයි සැලකේ. එහෙත් සිංහල වෙදකමේ දැනුම සම්බන්ධ වන්නේ සම්යක් දෘෂ්ටික දේව ලෝකවලට හා නාග ලෝකයට ය. මේ දැනුමටත් සිදු ව ඇත්තේ වාරි කර්මාන්තයේ දැනුමට සිදු වූ දෙය ම ය. කුසල් ඇති මිනිසුන් හීන විම, සම්මා මඟෙහි ගමන් කරන අය අඩු වීම, සිත දියුණු කරගෙන දේව නාග ලෝක සමග ගනුදෙනු කරන අය අඩු වීම වැනි කරුණු සමග සිංහල වෙදකම ද අභාවයට ගොස් ඇත.
සිංහල වෙදකම නාඩි සහ නිල සමග බැඳුණු වෙදකමකි. මිනිස් සිරුරේ යම් ස්ථානයක රෝගී තත්ත්වයක් හටගත් පසු ඒ හේතුවෙන් රුධිරයේ සංඝටකවල යම් වෙනස්කම් මෙන්ම රුධිර සංසරණයේ දී හටගන්නා තරංගවල ද යම් වෙනසක් සිදු වේ. නාඩි පරික්ෂාවේ නිපුණයකුට නොඑසේ නම් භාවනා ක්රම මඟින් සිතේ සංවේදීතාව වැඩි කරගත් අයකුට මේ වෙනස නිර්ණය කර ගත හැකි ය. ඒ ඔස්සේ සෛලීය මට්ටම දක්වා ව්යාධිය පිළිබඳ විස්තරයක් ලබාගැනීමේ හැකියාව ඇත. සරලව පවසන්නේ නම් අතේ නාඩි පරීක්ෂාව මඟින් සිරුරේ ඇති ඕනෑ ම රෝගී තත්වයක් පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් ලබා දීමට නාඩි ශාස්ත්රයට හැකි ය.
මෙසේ රෝග විනිශ්චය සිදු කිරීමෙන් පසු නිල වෙදකම සිදු කරයි. එහි දී සිදු වන්නේ රෝගියා අනුවත්, රෝගය අනුවත් නිර්ණය වන වට්ටෝරුවකට අදාළ අවට පරිසරයෙන් පහසුවෙන් සොයාගත හැකි ශාක වර්ග 20-30ක විවිධ කොටස් විවිධ අනුපාතයෙන් මිශ්ර කර ඒවා කොටා සකසා ගන්නා බෙහෙත් රෝගියා ගේ සිරුර මතුපිට නිල ස්ථාවලට තැබීමයි. නිල ස්ථාන යනු රුධිර සංසරණය නිසාත්, ස්නායු පද්ධතියේ ක්රියාකාරීත්වය නිසාත් හටගන්නා විද්යුත් ක්ෂේත්රයක ශක්ති මංසන්ධි ලෙස හැඳින්විය හැකි ය. මේ නිල ස්ථානවලට බෙහෙත් තැබීමෙන් දෙයාකාරයක ක්රියාකාරීත්වයක් සිදු වේ. නිලස්ථානවල සිදු වන විද්යුත් ක්ෂේත්ර වෙනස නිසා ස්නායු පද්ධතියේ සියුම් ක්රියාකාරීත්ව වෙනස්කම් ඇති වන අතර අවසානයේ හෝමෝන ශ්රාවයේ සිදු වන වෙනස්කම් තුළින් අපේක්ෂිත ප්රතිඵලය ළඟා කර ගනී. ඒ හැරුණු විට නිලස්ථානවලින් ශාක කොටස්වල ඇති ඖෂධීය ගුණය පහසුවෙන් සිරුරට අවශෝෂණය කර ගන්නා අතර එමඟින් උප සෛලීය, සෛලීය සහ පටක මට්ටමින් ව්යාධිජනක තත්ත්වයේ වෙනසක් සිදු කරයි.
රෝගය අනුවත් රෝගියා අනුවත් නිලස්ථානවල වෙනස්කම් ඇති විය හැකි අතර එය හඳුනා ගැනීම නිල වෙදකමේ යෙදෙන වෛද්යරයා ගේ දක්ෂතාව මත සිදු වන්නකි. බෙහෙත් කොටා නිලස්ථානවලට තැබීමට අපහසු විටක නිලස්ථාන විවිධ ක්රම මඟින් උත්තේජනය කර ප්රතිකාර කිරීම සිදු කරයි. විෂ වෙදකම, කැඩුම් බිඳුම් වෙදකම සහ ඇස් වෙදකම ද සිංහල වෙදකමේ කොටස් ය. සිරුරේ ඇති වන ව්යාධි සඳහා ආහාරපාන සමග සිරුරට ඇතළු වන විෂ ද්රව්ය දිගුකාලීන ලෙස අභ්යන්තර අවයවවල තැන්පත් වීම ප්රධාන හේතුවක් ලෙස සිංහල වෙදකමේ දී හඳුනා ගැනේ. විශේෂයෙන් නූතන ජීවන රටාව සමග මිනිසා නිපදවූ කාබනික අකාබනික විෂ සංයෝග, බැර ලෝහ ආදිය පහසුවෙන් සිරුරට ඇතුළු වේ. පිළිකා රෝග, ස්නායු පද්ධතියේ රෝග, වකුගඩු රෝග සඳහා ප්රධානතම හේතු සාධකය මේ විෂ සංයෝග බව හඳුනාගෙන ඇත. මෙසේ සිරුරට ඇතුළු ව අභ්යන්තර අවයවවල තැන්පත් ව ඇති විෂ සිරුරෙන් ඉවත් කිරීමට ක්රමවේද සිංහල වෙදකම සතු ය. විෂ ගල් යනු ඒ සඳහා යොදාගන්නා එක් උපක්රමයකි. එහි දී ඖෂධ ගුණය කැවූ ගලක ආධාරයෙන් සිරුරේ තැන්පත් ව ඇති විෂ සංයෝගවල ශක්ති වෙනසක් සිදු කර විෂේ ස්වභාවය වෙනස් කිරීම සිදු කරයි. මේ සඳහා යොදාගන්නා බොහෝ ශාක සඳහා නාග ලෝකයෙන් ශක්තිය ලැබී ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. නාගවල්ලි, නාභිරිත්ත, නාගපිල, නා දලු, නාගදරණ වැනි ශාකවල විවිධ කොටස් මේ විෂ හරණ කටයුතු සඳහා යොදා ගැනේ.
නාඩි හා නිල සමග බැඳුණු සිංහල වෙදකම වෙන ම කතා කළ යුතු මාකෘතාවක් වුව ද මෙහි දී සඳහන් කළ යුතු වැදගත් ම දෙයක් වනුයේ එය හුදු රූපකායට කරන වෙදකමක් පමණක් නො වන බවයි. මේ වෙදකමේ දී බුදු දහමේ සඳහන්වන නාම රූප විග්රහයට සුවිශේෂ ස්ථානයක් ලැබේ. ඒ අනුව ව්යාධියක් විස්තර කෙරෙනුයේ නාම කායේ ඉස්මතු වන අකුසල ශක්තියක් රූප කාය සමග සම්බන්ධ වීමක් ලෙසයි. මේ නිසා ඖෂධ, විෂ ගල්, සහ වෙනත් උපක්රම යොදාගෙන රූප කායට ප්රතිකාර කරන අතර නාම කායේ ඉස්මතු ව ඇති අකුසල ශක්තිය යටපත් කිරීමට සහ කුසල ශක්තිය ඉස්මතු කරගැනීමට උපක්රම යෙදීම ද අත්යවශ්ය කරුණකි. විශේෂයෙන් සුව කළ නොහැකි යෑයි සම්මත දරුණු ලෙඩ රෝග සුවපත් කර ගැනීමට නාමරූප දෙකායට ම ප්රතිකාර කිරීම සිදු කළ යුතු ම ය. එහි දී නාම කාය සුවපත් කිරීමට “භාවනාව” ප්රධාන කොට ම යොදා ගැනේ.
මනුෂ්ය ශිෂ්ටාචාරයක දිගු කල් පැවැත්ම සඳහා උපකාරී වන ප්රධාන දැනුම් කොටස් දෙක කෘෂි-වාරි කර්මාන්තයේ දැනුම සහ වෙදකමේ දැනුමයි. ලොව අනභිභවනීය ශිෂ්ටාචාරයක් බුදු දහම මත පදනම් ව ගොඩනැඟීමට සිංහලයන්ට හැකි වූයේ කෘෂිකර්මයේ සහ වෙදකමේ සුපිරිසිදු දැනුමක් ඔවන් සතු වූ හෙයිනි. අපට පමණක් නො ව වත්මන් ඉන්දියාවට අයත් ප්රදේශවල මෙන්ම අග්නිදිග ආසියාතික කලාපයේ ද බුදු දහම මත පදනම් ව ගොඩනැඟුණු සංස්කෘති, ශිෂ්ටාචාරවලටද එවන් දැනුමක් තිබෙන්නට ඇත. මේ දැනුම ලබා ගැනීමට මෙන්ම එය ප්රායෝගිකව ක්රියායෙහි යෙදවීමට ද මනුෂ්ය නො වන වෙනත් සම්යක්දෘෂ්ටික ජීව කොට්ඨාශවල සහාය අපට ලැබී ඇත. අද එවැන්නක් පිළිගැනීමට තබා කතා කිරීමට වත් බොහෝ දෙනා මැළි වන්නේ බටහිර දැනුමෙන් ඔළුව ඔද්දල් වී ඇති හෙයිනි. කෙසේ වෙතත් බටහිර දැනුම ලෙස ප්රකාශයට පත් වූ දැනුම බටහිර විද්යාඥයන් අතට ලැබීමට මනුෂ්යයන් නො වන ජීවී කොටස්වල සහයෝගය ද ලැබුණු බව පෙන්වීමට බොහෝ සාධක ඇත.
සිංහල ශිෂ්ටාචාරය මනුෂ්ය-දේව-නාග තුන් කොට්ඨාශයේ දායකත්වයෙන් ගොඩනැඟුණු සම්යක් දෘෂ්ටික ශිෂ්ටාචාරයකි. දේව-නාග කොටස් නො සලකා හැර එහි පුනර්ජීවනයක් ඇති කිරීම උගහට ය. විශේෂයෙන් නාගයන් ගැන දැනුමක් හෝ අද සමාජය සතු වන්නේ නම් ඒ බොහෝ අල්ප වශයෙනි. මෙහි දී උත්සාහ ගැනුණේ “නාගයන්” ගැන යම් ආකාරයක හෝ දැනුමක් සමාජගත කිරීමට ය.
වෛද්ය චන්න සුදත් ජයසුමන
